قوانین و مقررات مربوط به ارسال بار از ایران به چین (صادرات کالا) و همچنین الزامات واردات کالا به سرزمین اصلی چین شامل مجموعه‌ای از قوانین گمرکی، استانداردها، و قواعد تجاری است. مهم‌ترین جنبه قانونی که صادرکنندگان باید به آن توجه ویژه داشته باشند، گواهی انطباق اجباری چین (CCC) است:

۱. الزامات کیفی و ایمنی چین (گواهی اجباری CCC)

مهم‌ترین قانون برای ورود موفقیت‌آمیز محصولات به بازار چین، اخذ گواهی اجباری چین یا China Compulsory Certification (CCC) است. این گواهی از سال ۲۰۰۲ اجباری شده و جایگزین گواهی‌های قدیمی مانند گواهی دفتر بازرسی واردات و صادرات (CCIB) شده است.

هدف و اهمیت CCC:

• هدف اصلی گواهی CCC، اطمینان از انطباق محصول با استانداردهای ایمنی، بهداشتی، محیطی و امنیت ملی چین است.
• کالاها و محصولات فقط با داشتن این گواهی اجازه شرکت در بازارهای داخلی چین و همچنین اجازه ورود به این کشور را خواهند داشت.
• در حال حاضر، ۱۹ تا ۲۰ گروه از محصولات مشمول دریافت اجباری این گواهی هستند.
  • این محصولات شامل سیم و کابل‌های الکتریکی، وسایل الکتریکی ولتاژ پایین، موتورهای توان پایین، لوازم خانگی برقی، تجهیزات فناوری اطلاعات، و وسایل حمل و نقل موتوری و تایرهای آن‌ها می‌شود.
• برخی محصولات تخصصی مانند تجهیزات پزشکی و تجهیزات مخابراتی، علاوه بر CCC، ممکن است به گواهی‌های دیگری نظیر SFDA یا NAL نیاز داشته باشند.

تبعات عدم انطباق با CCC:

• محصولاتی که نتوانند انطباق خود را با الزامات CCC نشان دهند، در گمرک چین توقیف و یا به فرستنده عودت داده می‌شوند.
• هرگونه سوءاستفاده از گواهی یا چاپ غیرمجاز علامت CCC بر روی محصولات بدون طی مراحل قانونی، جرم تلقی شده و منجر به توقیف محصول خواهد شد.

فرآیند و زمان‌بندی اخذ CCC: فرآیند صدور گواهینامه CCC طولانی و دقیق است و معمولاً حدود ۴ تا ۶ ماه به طول می‌انجامد. مراحل اصلی آن شامل:

1. ثبت درخواست.
2. ارسال مدارک فنی مورد نیاز (مانند برنامه‌های کاربردی CCC، طرح‌های مونتاژی و نقشه‌های الکتریکی، اظهارنامه انطباق محصول، دفترچه راهنمای کاربر به زبان چینی و مجوز شرکت‌ها
3. پرداخت هزینه‌های اولیه.
4. ارسال نمونه به آزمایشگاه‌های منتخب و مورد تأیید چین.
5. ممیزی سایت تولید توسط ممیزان تأیید شده (این یک مرحله حیاتی است)
6. صدور گواهی.

این گواهی دارای ۵ سال اعتبار است، مشروط به اینکه ممیزی‌های مراقبتی سالیانه انجام شود

۲. قوانین و مدارک کلی صادرات (تشریفات گمرکی در ایران و چین)

برای ارسال بار از ایران به چین، صادرکننده باید علاوه بر رعایت قوانین چین، مقررات گمرکی ایران و الزامات حمل‌ونقل را نیز در نظر بگیرد:

الف) تعیین ماهیت بار و روش حمل

• بار تجاری در مقابل بار مسافری: در قدم اول باید مشخص شود که کالاها ماهیت تجاری دارند یا صرفاً لوازم شخصی محسوب می‌شوند (فریت بار). نمی‌توان از روش‌های ارسال کالاهای شخصی برای موارد تجاری استفاده کرد.
  • کارگو (حمل تجاری): مخصوص ارسال کالاهای نو در تعداد بالا برای تجارت است و مشمول مالیات می‌شوند.
  • فریت بار (حمل مسافری): برای جابه‌جایی بارهای مسافری و غیرتجاری و لوازم شخصی استفاده می‌شود.
• روش حمل: نوع کالا و ماهیت آن (تجاری/شخصی) تعیین‌کننده روش حمل (دریایی، هوایی، زمینی) خواهد بود .
• برای مثال، کالاهای دارای باتری تنها از طریق گمرک دریایی قابلیت خروج از چین را دارند. برای کالاهای خطرناک، مانند مواد شیمیایی یا مایعات، باید گواهی MSDS (سند استاندارد شرایط حمل کالا) از فروشنده/تولیدکننده دریافت شود .

ب) مدارک ضروری برای امور گمرکی (ایران و چین)

چه برای صادرات از ایران و چه برای ترخیص کالا پس از ورود به چین، تهیه مدارک دقیق و معتبر الزامی است. مدارک اصلی مورد نیاز برای صادرات و واردات کالا عبارتند از:

• فاکتور خرید (Invoice): سندی که اطلاعات معامله، قیمت، مشخصات کالا، و شرایط پرداخت را مشخص می‌کند و مبنای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی است
• پروفرما اینویس (پیش‌فاکتور): شامل اطلاعات قیمت پیشنهادی، شرایط فروش و زمان تحویل.
• بارنامه (Bill of Lading یا Airway Bill): سند حمل کالا که مشخصات کامل ارسال، شامل فرستنده، گیرنده، نوع وسیله حمل، مبدأ و مقصد را نشان می‌دهد.
• لیست عدل‌بندی (Packing List): برای ترخیص کالا و مشخصات بسته‌بندی ضروری است
• گواهی مبدأ (Certificate of Origin): سندی که کشور تولیدکننده کالا (ایران) را مشخص می‌کند و توسط اتاق بازرگانی صادر می‌شود. ارائه این گواهی می‌تواند بر اساس توافقات تجاری، تعرفه‌های گمرکی را کاهش دهد
• مجوزهای لازم: اخذ مجوزهای استاندارد، بهداشت، یا سازمان غذا و دارو (در صورت نیاز) برای واردات کالا به چین الزامی است و عدم اخذ آن موجب توقیف کالا می‌شود [167، 405].
• کارت بازرگانی: برای واردات و صادرات تجاری در ایران ضروری است

۳. قوانین انطباق اسناد و جلوگیری از تخلف

گمرک چین و همچنین مقررات بین‌المللی بر صحت اطلاعات اظهار شده تأکید جدی دارند:

• مطابقت اظهارنامه: اظهارنامه ارائه شده در گمرک خروجی چین باید مطابقت کامل با پکینگ لیست و ویژگی‌های کالا (مانند نوع و تعداد) داشته باشد
• اظهار خلاف واقع (در چین): ثبت اطلاعات نادرست، مانند کم یا زیاد اعلام کردن مقدار کالا، یا درج نادرست نام کشور مبدأ، نقض قوانین گمرکی محسوب شده و می‌تواند به عنوان قاچاق تلقی شود. عواقب این تخلفات شامل مصادره کالاها و تعقیبات قانونی و کیفری است
• کپی رایت: قانون کپی رایت در چین بسیار جدی است و فقط کالاهایی قابلیت خروج از کشور چین را دارند که اصل و اورجینال باشند و از نمایندگی‌های معتبر خریداری شده باشند.